Bosna Hersek’teki seçim yarışı sinirleri iyice gerdi

• Bosna Hersek’te 65 siyasi parti, 24 bağımsız ve 24 koalisyona mensup toplam 7 bin 748 adayın yarışacağı seçimlere saatler kala ülkede siyasi tansiyon oldukça yüksek. Cumhurbaşkanlığı Üçlü Konseyi için 10 Boşnak, 3 Sırp ve 4 Hırvat adayın yarışacağı seçimler öncesi adaylar birbirlerini en ağır sözlerle suçluyor.

Bosna Hesek’te Pazar günü yapılacak genel seçimler için son tura girildi. Halk 1996’dan beri 7. kez sandık başına gitmeye hazırlanırken basında yer alan haberlerde ajanlık dahil her konudaki karşılıklı suçlamalar ülkede yaşanan gerilimi artırıyor. Bu konudaki  haberlerin hakaret düzeyindeki uslubu da dikkat çekiyor. Bosna Hersek Merkezi Seçim Komisyonu’nun eleştiri dozunu kaçıran bazı taraflara ağır cezalar kesmesi durumu değiştirmezken tarafların iddiaları arasında en ilginç olanı ise Demokratik Eylem Partisi (SDA)  ile Sosyal Demokrat Parti (SDP)’nin  seçimin kazananları olmaları halinde aylar önce Bosna Hesek’i dünya gündemine taşıyan sokak gösterilerinin yeniden başlayacak olması.

VUÇUREVİÇ'İN ADAYLIĞI İPTAL EDİLDİ

Merkezi Seçim Komisyonu’nun siyasilerin nefret söylemlerine yönelik en net yaptırımı ise

Sırp Cumhuriyeti’nde hayata geçirildi. Muhalefette yer alan Demokratik Terakki Partisi (PDP)’nin Sırp Cumhuriyeti Özerk Bölgesi Parlamentosu milletvekili adayı ve aynı zamanda Trebinye Belediye Başkanı Slavko Vuçureviç'in adaylığı kullandığı nefret içeren üslup nedeniyle iptal edildi.

Vuçureviç adaylık iptalinin yanı sıra bin 500 avro, partisi PDP de 3 bin avro para cezası ödeyecek. Slavko Vuçureviç Trebinye'de yaptığı bir seçim konuşmasında  Sırp Cumhuriyeti Özerk Bölgesi Cumhurbaşkanı Milorad Dodik'in partisi Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı (SNSD)'yi hırsızlıkla, partinin Bosna Hersek Cumhurbaşkanlığı Adayı Jelyka Tsviyanoviç'i de ahlaksızlıkla suçlamıştı. 

İZETBEGOVİÇ'E TÜRKİYE ÜZERİNDEN SALDIRI

Bu arada Merkezi Seçim Komisyonu yetkililerini harekete geçiren bir başka açıklama ise Bosna Hersek Vatansever Partisi (BPS)’nin Cumhurbaşkanı adayı olan savaş dönemindeki Bosna ordusu eski komutanlarından emekli general Sefer Haliloviç'e ait. Haliloviç yaptığı seçim konuşmalarından birinde Pazar günü gerçekleştirilecek seçimleri kastederek Sırp Cumhuriyeti'nin birkaç günlük ömrünün kaldığını belirtmesi siyasi tansiyonu yükselten bir başka olaydı.

Seçim konuşmaları içerisinde en dikkat çeken suçlamalardan biri de Daha İyi Gelecek Partisi (SBB)'nin adayı medya patronu Fahrudin Radonçiç'in sahibi olduğu Dnevni Avaz gazetesinin Demokratik Eylem Partisi (SDA) ve Bakir İzetbegoviç’i Türkiye ile olan yakın ilişkileri nedeniyle hedef tahtasına koyması. Gazete SDA ve Bakir İzetbegoviç aleyhinde yoğunlaştırdığı suçlamalarını yine Türkiye temalı konular üzerinden sürdürürken, yurtdışına yönelik her üç ziyaretinden birini Türkiye'ye yapması nedeniyle Bakir İzetbegoviç'i ağır şekilde eleştiriyor ve Bosna'daki savaş sırasında Türk halkının Bosna için yaptığı yardımları kabul eden Rahmetli Aliya İzetbegoviç'in eşini de hırsızlıkla suçluyor.

RADONÇİÇ'E SIRP AJANI İTHAMI

Seçim öncesi karalama kampanyalarından en dikkat çekici olanlarından biri de SBB Başkanı Fahrudin Radonçiç’e yönelik olanlarıydı. Bosna Hersek basınında yer alan çeşitli haberlerde Radonçiç, Eski Yugoslavya döneminde orduda Sırp ajanı olarak çalışmakla ve halihazırdaki görevinin de Boşnak halkının parçalanması olduğuna ilişkin iddiaların ve suçlamaların hedefi oldu.

Saraybosna’da konuşulan en önemli konuların başında gelenlerden biri de yolsuzluk operasyonu ve ortaya çıkardığı siyasi sonuçlar. Bosna Hersek Araştırma ve Koruma Ajansı (SIPA)'nın düzenlediği, 'Et' kod adlı 'yolsuzluk ve yüksek miktarda vergi kaçakçılığı' operasyonu seçim gündeminin de önüne geçti. Bosna-Hersek Federasyonu Ticaret Bakanı Milorad Bahilya, Tarım Bakanı Yerko İvankoviç Liyanoviç ve Liyanoviç'in milletvekili olan kardeşi Mladen İvankoviç Liyanoviç'in gözaltına alındığı yolsuzluk operasyonlarında ortaya çıkan tablo ülkedeki zoraki siyasi birlikteliği de zora soktu.

SEÇİMLERDE 7 BİN 748 ADAY YARIŞACAK

Yolsuzluk tartışmaları ve karşılıklı ağır suçlamaların gölgesinde gerçekleşecek seçimin Bosna Hersek'’in çok parçalı yönetim sistemine yansımaları siyasi analistleri endişelendirirken 12 Ekim'de yapılacak seçimlerde, Cumhurbaşkanlığı Üçlü Konseyi, Parlamentoyu oluşturan Temsilciler Meclisi ve Milletler Meclisi'nin yeni üyeleri belirlenecek. Ülkenin iki entitesi olan Bosna Hersek Federasyonu Meclisi ve Sırp Cumhuriyeti Meclisi ile Bosna Hersek Federasyonu'na bağlı 10 Kanton Meclisi için yeni üyeler tespit edilecek. Seçimlere 65 siyasi parti, 24 bağımsız aday ve 24 koalisyona mensup toplam 7 bin 748 aday katılıyor. Cumhurbaşkanlığı Üçlü Konseyi için 10 Boşnak, 3 Sırp ve 4 Hırvat aday kendi aralarında yarışacaklar.

EN ÇOK PARTİ VE ADAY BOŞNAK CEPHESİNDE

Boşnak cephesindeki hemen hemen tüm partiler, seçim kampanyalarında, Bosna Hersek vurgusu yapıyorlar. Ülkenin kurucu lideri merhum Aliya İzetbegoviç'in kurduğu Demokratik Eylem Partisi (SDA)  'Bosna-Hersek'in Gücü' sloganıyla girdiği son seçimlerden güç kaybederek çıkmıştı.  Statükocu bir parti haline gelmekle eleştirilen SDA, ülkenin kuruluşundan bu yana, ilk kez muhalefete düştü. Seçim kampanyasını 'Birlikten kuvvet doğar' sloganı etrafında şekillendiren SDA'nın Pazar günkü seçimlerde toparlanıp eski gücüne kavuşup kavuşamayacağı merak konusu.   

SDA'nın Cumhurbaşkanlığı Konseyi Adayı ise Bakir İzetbegoviç. İkinci kez aday olan oğul İzetbegoviç  ipi önde göğüslemeye en yakın aday. Ancak bu kez işi hiç de kolay değil. Bunun farkında olan SDA ve Bakir İzetbegoviç, oldukça güçlü ve bir o kadar da maliyetli bir tanıtım kampanyası yürütüyor. Tüm ülke, başta başkent Saraybosna olmak üzere, SDA'nın afiş, pankart ve el ilanları ile donatılmış durumda.

Geçen seçimlerde Bosna Hersek Federasyonu'nda en çok oyu alan Sosyal Demokratik Parti (SDP) ise bu seçim kampanyasını 'Birlikte' sloganı üzerine inşa etti. Ancak SDP, daha önce kullandığı 'İnsan odaklı devlet' ve 'Daha İleri Gidiyoruz' sloganlarından çok uzak bir iktidar siyaseti izliyor. Bu sebeple, bu seçimin en çok oy kaybeden partisi olması bekleniyor. Bu oy kaybı, SDP lideri Zlatko Lagumciya'nın istifasına kadar uzanabilir. SDP'nin Cumhurbaşkanlığı Konseyi Adayı Bakir Hacıömeroviç, devlet ve özel tv kanallarında sunduğu politik programlar ile biliniyor. Ancak seçilme ihtimali oldukça zayıf.

KOMŞİÇ’İN PARTİSİ SEÇİMLERİN EN ÇOK KONUŞULANI

Uzun yıllar SDP'de siyaset yapan Cumhurbaşkanlığı Konseyi Hırvat üyesi Zelyko Komşiç, kısa süre önce Demokrat Cephe-DF partisini kurdu. Seçim kampanyasını 'Değişime Karar Verdik' sloganı etrafında şekillendiren DF, bu seçimlerin en çok konuşulan partisi. İlk kez seçimlere katılacak olan DF, lider eksenli olsa da, halk tarafından bir umut olarak görülüyor. Ancak Bosna siyasetinde ne kadar kalıcı olabileceğini zaman gösterecek. DF'nin Cumhurbaşkanlığı Konseyi Adayı Emir Sulyagiç, 2012 yılındaki yerel seçimlerde, Srebrenitsa şehrinde Boşnak adayın kazanması için yoğun çaba sarf etmişti. Saraybosna Kantonu Eğitim ve Bilim Bakanlığı da yapan Sulyagiç, Bakir İzetbegoviç'i geride bırakmaya en yakın isim.

BOSNA’NIN TAYYİP’İ YERİNE, AZ KALSIN NERON'U OLUYORDU

Geçtiğimiz aylarda Tuzla'da başlayan ve Saraybosna'daki Cumhurbaşkanlığı binasının da ateşe verildiği, olaylara müdahalede yetersiz kaldığı için görevden alınan İçişleri eski Bakanı Fahrudin Radonçiç, "Bosna-Hersek'in Tayyip Erdoğan'ı olacağım" derken, az kalsın ülkenin Neron'u oluyordu.

Aynı zamanda medya patronu olan Radonçiç'in partisi Daha İyi Bir Gelecek İttifakı Partisi (SBB), son seçim kampanyasındaki 'Kalkınma ve adalet' sloganından çok uzak bir iktidar sınavı verdi. Bu sebeple Bosna halkı, SBB'nin bu seçim kampanyasındaki 'Millet ile birlikte' sloganına pek itibar etmiyor. SBB'nin Cumhurbaşkanlığı Konseyi adayı Fahrudin Radonçiç, sahibi olduğu ülkenin en yüksek tirajlı gazetesi Dnevni Avaz'da, Alfa TV'de ve parti söylemlerinde Türkiye karşıtı görüşlere yer vermesi ile biliniyor. İsmi kazanmaya yakın olan adaylar arasında geçiyor. Ancak Bakir İzetbegoviç ve Emir Sülyagiç'i geçmesi neredeyse imkansız.

SDU-BİH ESKİ SOLCULARA EV SAHİPLİĞİ YAPIYOR
Seçimlere 'Değişim için birlikte' sloganı ile hazırlanan Sosyal Demokrat Birliği (SDU BiH), yıpranmış, eski tüfek solculara ev sahipliği yapıyor. SDU, son dönemde kendi içinde de bir bölünme yaşadı. Birlik Sosyal Demokrat Parti (USD)'nin, SDU'nun oylarını önemli ölçüde bölmesi bekleniyor.

1992-95 Bosna Hersek Savaşı'nın ilk Genelkurmay Başkanı Sefer Haliloviç'in Bosna Hersek Vatansever Partisi (BPS) lider odaklı Boşnak partilerinden. 'Bosna Hersek'e Cesur Adam Gerekli' sloganıyla seçmenden oy isteyen Haliloviç, ikinci kez Cumhurbaşkanlığı Konseyi için aday oldu. Haliloviç, daha önce de milletvekilliği ve bakanlık yapmıştı.

Cumhurbaşkanlığı Konseyi için aday olan bir diğer isim Mustafa Ceriç. 1996-2012 yılları arasında Bosna Hersek Reis-ul Uleması olarak görev yapan Ceriç, son dönemde yaptığı Türkiye karşıtı konuşmalar ile dikkat çekiyor.

Ceriç'in seçilme şansı çok zayıf olsa da, SBB'nin adayı Radonçiç ile birlikte, SDA oylarının bölünmesine sebep olacaktır. Öyle ki SDA, sırf bu sebepten, Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyeliğini kaybedebilir ya da çok zorlanabilir. Aslına bakılırsa hem Ceriç hem de Radonçiç'in beklentileri, bu doğrultuda.

Ceriç ve Radonçiç'in amaçları, kazanmak değil, Bakir İzetbegoviç'in kazanamaması. Böylece seçimi kaybeden Bakir İzetbegoviç, kısa süre önce Süleyman Tihiç'in vefatıyla boşalan, SDA Genel Başkanlığı için aday olabilecek. Gerek bağımsız aday olan Mustafa Ceriç'in, gerekse SBB'nin adayı Fahrudin Radonçiç'in, Amerikanvari seçim kampanyası yürütmeleri dikkat çekiyor.

BOSNALI SIRPLAR YARIŞTA 3 PARTİ İLE YER ALIYOR

Bosnalı Sırplar cephesinde, öne çıkan üç parti var: Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı (SNSD), Sırp Demokratik Partisi (SDS) ve Demokratik İlerleme Partisi (PDP).

Sırp Cumhuriyeti Başkanı Milorad Dodik'in partisi SNSD, seçim kampanyasını  'Sırp zaferi için' ve 'Sırp adına' sloganları etrafında şekillendiriyor. Dodik, kötü ekonomik yönetimin üzerini, milliyetçiliği körükleyerek kapatmak istiyor. En büyük hamilerinden biri olan Rusya Devlet Başkanı Putin ile çektirilmiş resimler ile süslenen seçim araçları bu seçimin en dikkat çekici görüntüsü.  

SNSD'nin Cumhurbaşkanlığı Konseyi Adayı, halen Bosna Sırp Cumhuriyeti Başbakanlığı görevini yürüten Jelyka Cviyanoviç. Cviyanoviç, bundan önce Sırp Cumhuriyeti Ekonomik İlişkiler ve Bölgesel İşbirliği Bakanı olarak görev yapmıştı. En yakın rakibi olan PDP lideri ve Bosna Hersek Milletler Meclisi Milletvekili Mladen İvaniç ise daha önce Sırp Cumhuriyeti Başbakanlığı görevini yürütmüştü. Cumurbaşkanlığı Konseyinin bir diğer Sırp adayı Goran Zmiyanats. Adaletli Politika Partisi adayı Zmiyanats, daha önce Sırp Radikal Partisi tarafından milletvekili adayı olarak gösterilmişti.

HIRVATLARIN ÖNE ÇIKAN PARTİLERİ

Bosnalı Hırvatların öne çıkan partileri ise Bosna Hersek Hırvat Demokrat Birliği (HDZ- BiH), Hırvat Haklar Partisi, Bosna Hersek Partisi, Demokratik Cephe (DF) ile  Adalet ve Güven Partisi. Hırvatların Cumhurbaşkanlığı Konseyi için en güçlü adayları ise Martin Raguj.  Aynı zamanda Temsilciler Meclisi milletvekilli olan Raguj, kazanmaya en yakın Hırvat aday.

Raguj'un en yakın rakibi HDZ - BİH lideri Dragan Çoviç. Çoviç  2002-2005 yılları arasında da Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyesi idi. Bosna Hersek Federasyonu'nda bakanlık, Konseyin eski Hırvat üyelerinden Kreşimir Zubak'ın özel kalem müdürlüğü ve yaklaşık bir yıl Bosna Hersek Başbakanlığı görevlerinde de bulunan Dragan Çoviç Hırvatların en iddialı ikinci ismi.

Adalet ve Güven Partisi adına Cumhurbaşkanlığı Konseyi için aday olan bir diğer Hırvat Jivko Budimir ise Halen Bosna Hersek Federasyonu Başkanlığı görevini yürütüyor. Budimir, bir dönem yolsuzluk iddiaları nedeniyle gözaltına alınmıştı. Bir dönem Mostar Belediye Meclis Üyeliği de yapan Budimir, Bosna Savaşı esnasında Boşnaklara karşı savaşan, Hırvat Savunma Konseyi-HVO'da albay olarak da görev almıştı.

DF'nin Cumhurbaşkanlığı Konseyi için gösterdiği aday ise Zora Terziç-Şeremet. Her ne kadar DF lideri Zelyko Komşiç ve Zora Terziç-Şeremet birer Hırvat olsalar da, Hırvat seçmenler, ne DF'ye ne de adayına destek vermeleri beklenmiyor.

İsmail KORKMAZ